Steeds meer brokers bieden een zogenoemd Islamic, halal of swap-free tradingaccount aan. Daarmee zou een moslim zonder rente kunnen handelen in goud, bijvoorbeeld via XAU/USD. Maar maakt het ontbreken van rente deze handel werkelijk toegestaan?
Het korte antwoord: de gebruikelijke handel in XAU/USD via een retailbroker is meestal een CFD-constructie en daarom niet toegestaan. Een “Islamic account” verandert dit niet automatisch. Digitale goudhandel kan wel halal zijn, maar alleen wanneer werkelijk goud wordt gekocht, onmiddellijk wordt betaald en daadwerkelijk in bezit komt van de koper.
Waarom gelden voor goud bijzondere regels?
Goud behoort tot de ribawī goederen. Dat betekent dat de handel erin aan bijzondere voorwaarden is gebonden.
De Profeet ﷺ zei:
«الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ، وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ، مِثْلًا بِمِثْلٍ، سَوَاءً بِسَوَاءٍ، يَدًا بِيَدٍ، فَإِذَا اخْتَلَفَتْ هَذِهِ الْأَصْنَافُ فَبِيعُوا كَيْفَ شِئْتُمْ إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ»
“Goud voor goud en zilver voor zilver moet gelijk voor gelijk en van hand tot hand worden verhandeld. Wanneer de soorten verschillen, verkoop dan zoals jullie willen, mits het van hand tot hand gebeurt.” (Ṣaḥīḥ Muslim, 1587)
Bij de aankoop van goud met euro’s of dollars hoeft de waarde niet gelijk te zijn. Wel moeten de betaling en de overdracht van het goud onmiddellijk plaatsvinden.
Fysieke overhandiging is niet altijd noodzakelijk. Ook werkelijk juridisch of constructief bezit, al-qabḍ al-ḥukmī, kan onder voorwaarden geldig zijn. De koper moet dan daadwerkelijk eigenaar worden en over het goud kunnen beschikken.
Wat koop je wanneer je in XAU/USD handelt?
XAU is de internationale aanduiding voor goud en USD staat voor de Amerikaanse dollar. De koers van XAU/USD laat zien hoeveel dollars één troy ounce goud waard is.
Dat betekent echter niet dat iemand die op een handelsplatform een XAU/USD-positie opent automatisch goud koopt.
Bij veel retailbrokers gaat het om een CFD: een contract for difference. De handelaar en broker rekenen uitsluitend het verschil af tussen de openings- en sluitingsprijs van de positie.
Stijgt de goudprijs nadat een kooppositie is geopend, dan maakt de handelaar winst. Daalt de prijs, dan lijdt hij verlies. Bij een verkooppositie gebeurt het omgekeerde.
Gedurende deze transactie wordt meestal geen goud eigendom van de handelaar.
Waarom is een goud-CFD niet toegestaan?
Bij een CFD ontbreekt de werkelijke koop en levering van goud. De handelaar bezit uitsluitend een contract dat afhankelijk is van een toekomstige prijsbeweging.
Daarbij ontstaan verschillende islamitische bezwaren.
1. Er wordt geen goud gekocht
De handelaar wordt geen eigenaar van goud. Er wordt alleen afgesproken om later een prijsverschil te verrekenen.
Een saldo op het handelsplatform bewijst niet dat ergens goud op naam van de klant wordt bewaard.
2. Er vindt geen bezitsoverdracht plaats
Bij goud moeten betaling en bezit tijdens de transactie plaatsvinden. Bij een CFD ontvangt de handelaar geen fysiek en evenmin geldig juridisch bezit van goud.
3. De handelaar kan verkopen wat hij niet bezit
Veel platforms laten een gebruiker onmiddellijk een verkooppositie openen. Daarmee speculeert hij op een dalende goudprijs zonder eerst goud te hebben gekocht.
De Profeet ﷺ zei:
«لَا تَبِعْ مَا لَيْسَ عِنْدَكَ»
“Verkoop niet wat je niet bezit.” (Abū Dāwūd en at-Tirmidhī)
4. Er wordt vaak leverage gebruikt
Met leverage kan iemand posities openen die veel groter zijn dan zijn eigen inleg. De broker financiert dan feitelijk een deel van de positie.
Hierbij kunnen rente, voordeel uit een lening of andere verboden voorwaarden ontstaan. Daarnaast worden zowel mogelijke winsten als verliezen kunstmatig vergroot.
5. De constructie draait om het prijsverschil
Bij een normale koop ontvangt de koper een werkelijk bezit. Bij een CFD winnen of verliezen de partijen uitsluitend op grond van de koersbeweging, zonder overdracht van het onderliggende goud.
Hierdoor bevat de constructie kenmerken van maysir en overmatige gharar: speculeren op winst of verlies zonder een werkelijke eigendomstransactie.
De Jordaanse officiële Iftaa-instantie noemt CFD’s op goud om deze redenen verboden. Ook SeekersGuidance oordeelt dat gebruikelijke XAU/USD-handel via CFD-platforms niet is toegestaan wegens het ontbreken van eigendom en onmiddellijke bezitsoverdracht.
Maar de broker biedt een Islamic account aan
Een Islamic account betekent bij veel brokers alleen dat geen dagelijkse swap of overnight-rente wordt berekend.
Het vermijden van rente is noodzakelijk, maar niet voldoende.
Een transactie kan nog steeds verboden zijn vanwege:
- het ontbreken van werkelijk eigendom;
- het ontbreken van onmiddellijke levering;
- leverage of marginfinanciering;
- short selling;
- excessieve onzekerheid;
- of het feit dat het contract slechts een CFD is.
Een broker kan dus één verboden element verwijderen terwijl de overige problemen blijven bestaan.
Het woord “Islamic” is geen zelfstandig bewijs van halalheid. Ook een verklaring dat een account “Sharia-compliant” is, moet worden gecontroleerd aan de hand van het werkelijke contract.
Kan online goud kopen wel halal zijn?
Ja. Het is niet noodzakelijk om persoonlijk met gouden munten of baren een winkel te verlaten. Digitale of online goudhandel kan toegestaan zijn wanneer de koper werkelijk eigenaar wordt van bestaand goud.
Volgens AAOIFI Shariah Standard nummer 57 kan goud zowel fysiek als constructief in bezit worden genomen. Bij constructief bezit moet het goud wel volledig zijn toegewezen aan de koper.
Daarbij moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan.
De voorwaarden voor halal gold trading
1. Er moet werkelijk goud bestaan
De aanbieder moet daadwerkelijk over het verkochte goud beschikken. Het mag niet uitsluitend gaan om een belofte om in de toekomst goud te leveren.
2. Het goud moet aan de klant worden toegewezen
Het goud moet allocated zijn. Dat betekent dat de klant een werkelijk eigendomsbelang krijgt in specifiek goud.
Bijvoorbeeld door:
- toewijzing van een bepaalde goudbaar;
- vermelding van serienummers;
- of een duidelijk vastgesteld aandeel in een volledig door goud gedekt bezit.
“Unallocated gold”, waarbij de klant alleen een vordering op de aanbieder heeft, is onvoldoende.
3. Betaling en bezit moeten onmiddellijk plaatsvinden
De transactie moet spot en zonder uitstel worden afgewikkeld. Volgens de AAOIFI-standaard kan constructief bezit onder meer tot stand komen door T+0-settlement of door een onmiddellijke bevestiging waarin het toegewezen goud is gespecificeerd.
Wanneer het eigendom pas dagen later ontstaat, wordt niet voldaan aan de regel van “hand tot hand”.
4. De klant moet over het goud kunnen beschikken
De klant moet het goud kunnen:
- verkopen;
- overdragen;
- laten bewaren;
- en binnen redelijke voorwaarden fysiek laten leveren.
Wanneer fysieke levering contractueel onmogelijk is en de klant alleen het prijsverschil kan laten uitbetalen, wijst dit sterk op een CFD en niet op werkelijk goudbezit.
5. De aankoop moet met eigen geld gebeuren
Er mag geen rentedragende lening of conventionele marginfinanciering worden gebruikt. De veiligste vorm is dat de volledige koopprijs al op de rekening aanwezig is voordat de aankoop plaatsvindt.
6. Er mag niet worden short gegaan
De handelaar mag goud pas verkopen nadat hij het heeft gekocht en geldig in bezit heeft gekregen.
7. Er mogen geen swaps of verkapte rentekosten zijn
Overnight-rente, rollover interest en financieringsrente zijn verboden.
Een broker mag wel een duidelijke vergoeding vragen voor een werkelijke dienstverlening, zoals bewaring, uitvoering of levering. Een “administratievergoeding” mag echter geen rente zijn die alleen onder een andere naam wordt geheven.
8. De overeenkomst moet transparant zijn
De klant moet kunnen vaststellen:
- wie juridisch eigenaar van het goud is;
- waar het goud wordt bewaard;
- of het goud verzekerd is;
- of de broker het goud mag uitlenen;
- wanneer settlement plaatsvindt;
- en welke kosten worden berekend.
Als de broker hierover geen duidelijke schriftelijke informatie verstrekt, is voorzichtigheid noodzakelijk.
Welke vragen moet je aan de broker stellen?
Vraag een broker vóór het openen van een goudpositie schriftelijk:
- Is XAU/USD bij jullie een CFD?
- Word ik juridisch eigenaar van werkelijk goud?
- Wordt het goud volledig aan mij toegewezen?
- Waar wordt mijn goud bewaard?
- Ontvang ik een eigendomsbewijs of informatie over de toegewezen goudbaren?
- Vindt settlement onmiddellijk op T+0 plaats?
- Kan ik fysieke levering verzoeken?
- Mag de broker mijn goud uitlenen of voor eigen transacties gebruiken?
- Wordt leverage, margin of een lening gebruikt?
- Welke onafhankelijke Sharia-commissie heeft het volledige productcontract goedgekeurd?
Als de broker bevestigt dat het product een CFD is, is de kernvraag al beantwoord: er wordt geen goud gekocht.
Is winst uit XAU/USD halal?
Wanneer iemand werkelijk toegewezen goud koopt, onmiddellijk betaalt en geldig in bezit neemt, is de winst uit een latere verkoop in beginsel halal.
Wanneer de winst afkomstig is uit CFD-handel, kan zij niet zonder meer als halal worden beschouwd, omdat zij voortkomt uit een niet-toegestane overeenkomst.
Voor inkomsten die in het verleden zijn verdiend, moet een deskundige mufti het concrete dossier beoordelen. Daarbij zijn onder meer belangrijk:
- of de persoon de regels kende;
- welke contracten zijn gebruikt;
- of werkelijk goud aanwezig was;
- of leverage werd gebruikt;
- hoeveel eigen kapitaal is ingebracht;
- en welke rente of kosten zijn betaald.
Men moet daarom niet op basis van één algemene uitspraak zelf alle inkomsten weggeven of juist alles behouden. Eerst moet worden vastgesteld wat er daadwerkelijk is gebeurd.
Kan gold trading een vaste inkomstenbron worden?
Zelfs wanneer een goudproduct islamitisch correct is ingericht, blijft actieve handel financieel risicovol. Een halal overeenkomst garandeert geen winst.
Wie van kortetermijnhandel een vaste inkomstenbron wil maken, moet niet alleen naar de islamitische contractvoorwaarden kijken, maar ook naar:
- het risico om het kapitaal te verliezen;
- handelskosten en spreads;
- psychologische druk;
- afhankelijkheid van onvoorspelbare koersbewegingen;
- en de gevolgen voor het gezin en levensonderhoud.
Halal betekent dat een transactie juridisch toegestaan is. Het betekent niet automatisch dat zij verstandig, veilig of geschikt is als primaire inkomstenbron.
Conclusie
De gebruikelijke handel in XAU/USD via MetaTrader of een vergelijkbaar retailplatform is meestal geen aankoop van goud, maar een CFD waarbij alleen op de goudprijs wordt gespeculeerd. Deze vorm is niet toegestaan, ook niet wanneer de broker het account “Islamic” of “swap-free” noemt.
Online goudhandel kan wel halal zijn wanneer:
- werkelijk goud wordt gekocht;
- het goud volledig aan de koper wordt toegewezen;
- betaling en bezit onmiddellijk plaatsvinden;
- de koper daadwerkelijk over het goud kan beschikken;
- geen leverage, rente of marginlening wordt gebruikt;
- en niets wordt verkocht voordat het in bezit is genomen.
Het etiket van de broker is dus niet doorslaggevend. De werkelijke overeenkomst bepaalt het islamitische oordeel.
En Allah weet het beste.
Was dit antwoord nuttig voor je?
Dit antwoord is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk advies. Twijfel je over jouw situatie? Stel je eigen vraag →