De vraag
De Profeet ﷺ vertelde over drie mannen die in een grot werden opgesloten door een rotsblok, en die ieder Allah aanriepen met de beste daad die hij ooit had verricht. Bij elke doeʿāʾ ging de steen verder open, totdat zij naar buiten konden.
(Al-Bukhārī, nr. 2215; Muslim, nr. 2743)
Stel nu de vraag die deze hadith je opdringt: Wat als één van hen niets had gehad om zich op te beroepen? Dan hadden zij er alle drie gezeten.
Je gezelschap bepaalt mede waar je uitkomt.
Kennis of vriend? Twee verschillende dingen
Kennissen (maʿārif) zijn een rekensom: eer je mij, dan eer ik jou. Vriendschap (ṣadāqa) is een scheikundige reactie: ik geef zonder de rekening te openen, en er ontstaat iets wat de twee delen niet hadden.
Ibn al-Jawzī merkte al eeuwen geleden op dat echte vriendschap in zijn tijd bijna verdwenen was en dat de meeste mensen niets dan kennissen hebben.
Wat de bronnen over gezelschap zeggen
الْمَرْءُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ، فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ
“De mens volgt de levenswijze van zijn boezemvriend; laat ieder van jullie dus kijken met wie hij zich bevriendt.”
(At-Tirmidhī, nr. 2378; Abū Dāwūd, nr. 4833)
مَثَلُ الْجَلِيسِ الصَّالِحِ وَالْجَلِيسِ السُّوءِ كَمَثَلِ صَاحِبِ الْمِسْكِ وَكِيرِ الْحَدَّادِ
“Het voorbeeld van de goede en de slechte gezelschapsgenoot is als dat van de muskusdrager en de blaasbalg van de smid.”
(Al-Bukhārī, nr. 5534; Muslim, nr. 2628)
Let op de fijnheid van dat beeld: bij de muskusdrager koop je iets, of je krijgt iets, of je ruikt in ieder geval de geur. Bij de blaasbalg brandt je kleding, of je ruikt in ieder geval de rook. In beide gevallen neem je iets mee. Er is geen neutraal gezelschap.
En de belofte die dit hele onderwerp draagt:
الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ
“De mens zal zijn met wie hij liefheeft.”
(Al-Bukhārī, nr. 6168; Muslim, nr. 2640)
Waarom liefde tussen gelovigen niet uit jouzelf komt
Er is een verschijnsel dat iedereen kent en niemand kan verklaren: je ontmoet iemand die je niets heeft gegeven, en je houdt van hem. De Koran zegt waar dat vandaan komt:
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَٰنُ وُدًّا
“Voorwaar, degenen die geloven en goede daden verrichten: de Erbarmer zal voor hen liefde bewerkstelligen.”
(De Koran, 19:96)
سَيَجْعَلُ , Hij zal bewerkstelligen. Dat is geen sociale vaardigheid; dat is een gunst.
Hoe een vriendschap begint, en waaraan zij overleeft
Elke band begint met overeenstemming en eindigt met karakter. Het begin is ittifāq: dezelfde interesses, dezelfde manier van kijken. Maar wat een band draagt, is iets anders: gedeelde momenten, en beginselen , hoe hij handelde toen het hem iets kostte.
Vandaar de bekende vraag: wanneer weet je dat iemand echt je vriend is? Niet wanneer het meezit. Wanneer het niets oplevert en hij toch blijft.
De hardste vraag van dit artikel
Wie zijn banden zo licht heeft gemaakt dat niets meer verplicht, moet één vers onder ogen zien. Allah beschrijft de mensen in het Vuur:
فَمَا لَنَا مِن شَافِعِينَ وَلَا صَدِيقٍ حَمِيمٍ
“Wij hebben dan geen bemiddelaars, noch een innige vriend.”
(De Koran, 26:100–101)
Een vriend baat in dit leven en pleit in het volgende. Dus als je banden in dit leven niets baten, en in het volgende leven niemand voor je pleit , wat heb je er dan aan?
Praktisch: vijf vragen over je gezelschap
- Wie zou ik bellen om drie uur ’s nachts?
- Wie zou naast mij hebben gezeten in die grot?
- Trekt dit gezelschap mij naar het gebed of ervan weg?
- Wat zijn de spijkers van mijn belangrijkste banden?
- Van wie houd ik werkelijk , en wil ik met hen zijn?
Kort samengevat
- Kennissen zijn een som; vriendschap is een reactie waarin iets nieuws ontstaat.
- Er is geen neutraal gezelschap: muskus of blaasbalg.
- Liefde tussen gelovigen is een gunst die Allah bewerkstelligt (19:96).
- Banden beginnen bij overeenstemming en overleven op karakter en momenten.
- Een vriend baat hier en pleit daar. Kies daarop.
Doeʿāʾ
اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي صَاحِبًا صَالِحًا يَدُلُّنِي عَلَيْكَ، وَاجْعَلْنِي لِإِخْوَانِي عَوْنًا، وَاجْمَعْنَا فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَكَ
“O Allah, schenk mij een oprechte gezel die mij naar U leidt, maak mij een steun voor mijn broeders, en verzamel ons op een plaats van waarheid bij U.”
Verantwoording en voorbehoud
- Koran: 42:40, 19:96, 18:78, 2:229, 26:100–101.
- Hadith: Al-Bukhārī nr. 2215 en Muslim nr. 2743 (de grot); At-Tirmidhī nr. 2378 en Abū Dāwūd nr. 4833 (dīn khalīlih); Al-Bukhārī nr. 5534 en Muslim nr. 2628 (muskus en blaasbalg); Al-Bukhārī nr. 6168 en Muslim nr. 2640 (al-marʾu maʿa man aḥabb).
- Ibn al-Muqaffaʿ, Ibn al-Jawzī en de uitspraak van Ibn ʿAbbās zijn als niet-profetische overleveringen gemarkeerd.
Was dit antwoord nuttig voor je?
Dit antwoord is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk advies. Twijfel je over jouw situatie? Stel je eigen vraag →